| Dane podstawowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Johannes Paul Aeltermann |
| Urodzenie | 26 czerwca 1876, Gdańsk |
| Zgon | 22 listopada 1939, Nowy Wiec |
| Zawód | duchowny katolicki |
| Dane duchowne | |
| Święcenia kapłańskie | 13 marca 1904, seminarium w Pelplinie |
| Parafia | Mierzeszyn (proboszcz od 6 września 1912) |
| Działalność i upamiętnienia | |
| Przeciwko nazizmowi | broszura „Hakenkreuz oder Christenkreuz?” (1933) |
| Upamiętnienia | szkoła w Mierzeszynie (2003), pomnik (2020), proces beatyfikacyjny (2026) |
Johannes Paul Aeltermann urodził się w Gdańsku w rodzinie szewca Franza Aeltermanna i Elżbiety z domu May. Po seminarium w Pelplinie został kapłanem i przez lata pełnił obowiązki duszpasterskie na terenie Pomorza.
Życiorys i wykształcenie
Aeltermann ukończył gimnazjum w Gdańsku w 1898 roku, a potem studiował w seminaryjnym domu formacyjnym w Pelplinie. 13 marca 1904 otrzymał święcenia kapłańskie. W pierwszych latach po święceniach pracował jako wikary m.in. w Gdańsku i w Starogardzie Gdańskim.
Działalność duszpasterska i sprzeciw wobec nazizmu
6 września 1912 został proboszczem parafii w Mierzeszynie, obsługującej około 700 wiernych oraz filię w Przywidzu. Prowadził działalność społeczną na rzecz lokalnej społeczności. W okresie międzywojennym występował przeciwko ideologii narodowego socjalizmu; w maju 1933 opublikował ośmiostronicową broszurę „Hakenkreuz oder Christenkreuz?”, w której ostrzegał przed zgodnością nazizmu z nauką chrześcijańską.
Aresztowanie, śmierć i pochówek
Po przejęciu władzy przez nazistów Aeltermann był szykanowany i kilkakrotnie zatrzymywany przez policję. Po wybuchu II wojny światowej, po wcieleniu Wolnego Miasta Gdańska do III Rzeszy, został aresztowany i wywieziony do Nowego Wieca. Tam rozstrzelano go 22 listopada 1939 wraz z grupą około 60 osób z okolicy; księża zostali zamordowani jako ostatni po zmuszeniu ich do wykopania grobu.
Szczątki Aeltermanna ekshumowano po wojnie i 17 maja 1945 złożono je obok kościoła św. Bartłomieja Apostoła w Mierzeszynie.
Upamiętnienia i uznanie
Imię Johannesa Paula Aeltermanna nadano Szkole Podstawowej w Mierzeszynie 13 października 2003 roku. W Mierzeszynie odsłonięto jego pomnik 30 sierpnia 2020 przy ulicy Wolności 19. Kościół katolicki w Niemczech wpisuje go na listę męczenników XX wieku i uznaje za Sługę Bożego.
Proces beatyfikacyjny księdza Aeltermanna otwarto 21 maja 2026 roku w archidiecezji gdańskiej.
