Fontanna Neptuna znajduje się w reprezentacyjnym miejscu Gdańska — na Długim Targu, bezpośrednio przed Dworem Artusa. Została zaprojektowana tak, by komponować się z fasadą Dworu oraz z perspektywą ulicy Długiej i Bramy Zielonej. Rzeźba miała symbolicznie odnosić się do królewskich pobytów w mieście.
Jak powstała fontanna?
W miejscu fontanny w 1549 roku istniała studnia, położona nieco bliżej Motławy. Decyzję o budowie reprezentacyjnej fontanny podjęli gdańscy rajcy z inicjatywy burmistrza Bartłomieja Schachmanna. Prace projektowe, rzeźbiarskie i odlewnicze prowadzono w latach 1606–1615.
Projekt figury Neptuna opracował Abraham van den Blocke. Model wykonał Piotr Husen, a rzeźbę odlano w brązie w miejskiej odlewni w 1612 z udziałem formy ludwisarza Gerdta Benninga. Instalacje wodne montował Ottmar von Wettner, a nowy układ zasilania opracował Adam Wijbe. Uruchomienie fontanny nastąpiło dopiero w 1633 roku, a oficjalna inauguracja odbyła się 23 marca 1634.
Co symbolizuje rzeźba i z czego jest zrobiona?
Postać przedstawia Neptuna — rzymskiego boga mórz i oceanów. Rzeźba jest przeznaczona do oglądania ze wszystkich stron; Neptun został ustawiony przodem ku kamienicom, które pełniły funkcję siedziby królów polskich podczas ich pobytów w Gdańsku, z lekko pochyloną głową. Takie ustawienie miało wymowę symboliczną.
Figura została odlana w brązie. Czasza fontanny wykonana jest z czarnego, niebieskawo- -czarnego marmuru sprowadzanego z Belgii, a trzon z czarnego tufu. Styl architektoniczny nawiązuje do manieryzmu flamandzkiego, a kształt postaci odwołuje się do form antycznych.
Jakie modernizacje i remonty miały miejsce?
W drugiej połowie XVIII wieku Jan Karol Stender wykonał nowe fragmenty basenu i trzonu, a kowal Jakub Barren odnowił kratę, dodając polskie orły i herby Gdańska. W 1927 roku przeprowadzono renowację, a w 1936 usunięto orły, będące miejscem pozostawiania sygnatur konserwatorów.
W czasie II wojny światowej rzeźba uległa uszkodzeniu; dla ochrony została zdemontowana i wywieziona do Parchowa. Czaszę i podstawę zamurowano. Po wojnie fontannę odrestaurowano i ponownie uruchomiono 22 lipca 1954; na stałe zaczęła działać 22 lipca 1957. Kompleksowy remont, obejmujący rozbiórkę postumentu i rzeźby, renowację oraz montaż nowoczesnego systemu uzdatniania wody i oświetlenia, przeprowadzono od września 2011 do kwietnia 2012.
Jakie ciekawostki związane są z fontanną?
Rzeźba Neptuna waży około 650 kg. Przez długi czas fontanna była uruchamiana tylko w niektóre dni lata z powodu konieczności ręcznego napełniania zbiorników na poddaszu sąsiednich budynków; dopiero po wprowadzeniu nowoczesnego wodociągu w XIX wieku podłączono ją do stałego zasilania. Od lat 80. XX wieku powtarzały się kradzieże płetwy konia morskiego zakrywającej część intymną posągu. W związku z tym konserwator zdecydował, by płetwa była wykonywana z kruchego i mało wartościowego materiału, co zmniejszyło ryzyko uszkodzenia właściwej rzeźby przy próbach kradzieży.
Informacje praktyczne
- Adres: Długi Targ, 80-833 Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: gdmel.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (43 830 opinii)
