Muzeum Narodowe w Gdańsku mieści się w zabudowaniach dawnego klasztoru franciszkańskiego i kontynuuje tradycje wcześniejszych instytucji miejskich. Placówka powstała w 1948 roku i funkcjonuje jako wielooddziałowe muzeum wpisane do Państwowego Rejestru Muzeów pod numerem 76/134. Instytucja gromadzi kolekcje obejmujące sztukę dawną, rzemiosło artystyczne, zbiory etnograficzne oraz zbiory fotograficzne i współczesne.
Jaka jest historia Muzeum Narodowego w Gdańsku?
Początki muzeum sięgają tradycji Muzeum Miejskiego (Stadtmuseum) oraz Muzeum Rzemiosła Artystycznego (Kunstgewerbemuseum). Po II wojnie światowej, już w 1945 roku, do zrujnowanego w około 65% budynku zaczęto sprowadzać znalezione w ruinach Gdańska zabytki — początkowo około 800 obiektów — które poddawano zabezpieczeniu i konserwacji. Odbudowę przestrzeni ekspozycyjnej prowadzono równolegle z pracami remontowymi na piętrze. Otwarcia placówki dokonano 30 maja 1948; wiceminister kultury i sztuki Włodzimierz Sokorski oraz prof. Stanisław Lorentz reprezentowali instytucje kultury przy tej okazji.
1 lipca 1948 muzeum otrzymało nazwę Muzeum Pomorskie i prezentowało przede wszystkim kulturę artystyczną Gdańska i Pomorza. W zbiorach znalazły się m.in. rzeźba i malarstwo europejskie, rzemiosło artystyczne oraz malarstwo polskie XIX i XX wieku — to ostatnie w dużej mierze dzięki depozytom z Muzeum Narodowego w Warszawie. W 1952 zaprezentowano wyniki badań archeologicznych prof. Konrada Jażdżewskiego. W 1956 do Gdańska wróciły zabytki wywiezione w czasie wojny, wśród nich najcenniejsze dzieło muzeum — tryptyk Hansa Memlinga.
W kolejnych dekadach muzeum rozwijało kolekcje archeologiczne, historyczne i etnograficzne, a niektóre jego działy przekształciły się w samodzielne instytucje: Muzeum Morskie (1960), Muzeum Archeologiczne (1962) oraz Muzeum Historyczne Miasta Gdańska (1971). 7 maja 1972 placówka przyjęła nazwę Muzeum Narodowe. W latach 1994–1995 toczyły się spory o budynek z franciszkanami; Komisja Majątkowa przy Urzędzie Rady Ministrów odrzuciła roszczenia zakonników 14 czerwca 1995 roku. W 1997 muzeum zorganizowało obszerną wystawę "Aurea Porta. Rzeczypospolita. Sztuka gdańska od połowy XV do końca XVIII wieku".
Co zawiera Dział Sztuki Dawnej?
Dział Sztuki Dawnej mieści się w pierwotnej siedzibie muzeum, w dawnym klasztorze franciszkańskim. Kolekcje obejmują złotnictwo, przedmioty z cyny, ceramikę, meble, rzeźbę, grafikę, rysunek oraz dawne malarstwo, zbiory kompletowane jeszcze przez Muzeum Miejskie. W dziale prezentowany jest Sąd Ostateczny Hansa Memlinga, uznawany za najcenniejsze dzieło w zbiorach. Dział realizował też duże projekty wystawiennicze, w tym wystawę z 1997 roku poświęconą sztuce gdańskiej.
Jakie oddziały ma Muzeum Narodowe w Gdańsku?
Muzeum prowadzi kilka oddziałów o różnym profilu i lokalizacji. Wśród nich znajduje się Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie — od 1978 roku w dworku Józefa Wybickiego — ze zbiorami o charakterze patriotycznym skupionymi wokół tematu Mazurka Dąbrowskiego i postaci Wybickiego. Muzeum Etnograficzne funkcjonowało najpierw jako dział, od 1979 jako oddział, a od 1988 jest prezentowane w Spichrzu Opackim w Oliwie; w jego zasięgu są również kolekcje kultur pozaeuropejskich i pamiątki ludności przesiedlonej z Kresów.
Oddział Sztuki Współczesnej działa od 1988 w Pałacu Opatów i gromadzi zbiory malarstwa, rysunku, grafiki, tkaniny artystycznej, ceramiki i rzeźby współczesnej polskiej. Gdańska Galeria Fotografii istnieje od 1995 roku; swoje początki ma w Galerii GN założonej przez Związek Polskich Artystów Plastyków w 1977 roku i koncentruje się na fotografii dawnej i artystycznej. Oddział Zielona Brama od 1999 pełni funkcję ekspozycyjną bez gromadzenia własnych zbiorów. Od 2006 Muzeum prowadzi też Muzeum Tradycji Szlacheckiej w Waplewie Wielkim, które pełni rolę Pomorskiego Ośrodka Kontaktów z Polonią.
Kto kierował Muzeum?
Pierwszym dyrektorem był Jan Chranicki (1948–1970). Kolejno stanowisko sprawowali Janusz Wąsowicz (1970–1974), Jan Przała (1974–1980), Józef Kuszewski (1980–1983) oraz Teresa Milewska (1983–1988). W następnych latach dyrektorami byli Tadeusz Piaskowski (1988–2004), Wojciech Bonisławski (2004–2019), Jacek Friedrich (2020–2024), a od 2024 dyrektorem jest Piotr Stasiowski.
Muzeum znajduje się w rejestrze muzeów pod numerem 76/134 i należy do najstarszych placówek tego typu w Polsce. W 2017 sześć oddziałów odwiedziło łącznie 162 137 zwiedzających.
Informacje praktyczne
- Adres: Toruńska 1, 80-822 Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 10:00–17:00
- Telefon: +48583016804
- Strona internetowa: mng.gda.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (2 834 opinie)
