Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku jest oddziałem Muzeum Gdańska poświęconym działalności Polaków i Poczty Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku w latach 1920–1939. Placówka gromadzi dokumenty i przedmioty związane z działalnością patriotyczno-społeczną lokalnej Polonii oraz z bohaterską obroną poczty w dniu wybuchu II wojny światowej.
Gdzie znajduje się muzeum?
Muzeum leży w historycznej części gdańskiego Starego Miasta zwanej Zamczysko. Obszar ten rozciąga się między ul. Tartaczną, placem Obrońców Poczty Polskiej, Kanałem Raduni i Motławą, wzdłuż ul. Wartkiej.
Jak przebiegała obrona Poczty Polskiej 1 września 1939?
Placówka działająca jako Polski Urząd Pocztowo-Telegraficzny nr 1 w Gdańsku została zaatakowana około godziny 4:45 przez oddziały Policji Porządkowej (Schutzpolizei), SS Wachsturmbann „Eimann” i SS-Heimwehr Danzig. Pierwszy szturm pod dowództwem Leutnanta der Polizei Gerta Heinricha został odparty ogniem i obrzuceniem napastników granatami.
Bezpośrednie kierownictwo nad kolejnymi działaniami przejął Oberst der Polizei Willi Bethke. Do natarcia użyto między innymi pojazdów opancerzonych ADGZ oraz artylerii. Niemcy przeprowadzili kilka ataków; pocztowcy bronili budynku, a po zdobyciu części gmachu część obrońców ukryła się w piwnicach.
W piwnicach napastnicy zatankowali pomieszczenia benzyną i je podpalili. Około godziny 19 pocztowcy podjęli decyzję o kapitulacji. Dyrektor Jan Michoń zginął po wywieszeniu białej flagi; naczelnik Józef Wąsik został zabity przez użycie miotacza ognia. Aresztowanych pocztowców skazano na karę śmierci, którą wykonano 5 października 1939 roku.
Jakie zbiory i ekspozycje znajdują się w muzeum?
Zbiory obejmują dokumenty drukowane, rękopiśmienne i ikonograficzne związane z działalnością Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku oraz z działaniem Poczty Polskiej w latach 1920–1939. Wśród eksponatów szczególne miejsce zajmują pamiątki dotyczące obrony poczty.
W Sali głównej muzeum pokazano przebieg obrony Gdańsk 1, materiały świadków oraz replikę niemieckiej armaty polowej 7,5 cm Le.IG 18. W nowej ekspozycji wystawiono przedmioty wydobyte podczas ekshumacji z 1991 roku — m.in. medaliki, okulary, złotą obrączkę, fragmenty mundurów oraz guzik z orzełkiem ze śladem przestrzału.
Co prezentuje Pokój naczelnika i Sala Polonii Gdańskiej?
W tzw. Pokoju naczelnika odtworzono miejsce pracy urzędnika z okresu międzywojennego: biurko, przybory kancelaryjne, dalekopis, telegraf oraz ostemplowane listy i znaczki z nadrukiem „Port Gdańsk”. Ekspozycja zawiera także dokumenty dotyczące dyrektorów poczt i telegrafów w Gdańsku.
W Sali Polonii Gdańskiej zebrano świadectwa aktywności polskich organizacji, szkół i stowarzyszeń z Wolnego Miasta — między innymi sztandar Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej, czapki szkolne oraz pamiątki różnych polskich stowarzyszeń i klubów sportowych.
Jakie elementy pamięci znajdują się przy muzeum?
Na dziedzińcu i przed wejściem do dawnego gmachu Poczty Polskiej umieszczono tablice ku czci obrońców; najstarsza odsłonięta została w 1946 roku. Na placu Obrońców Poczty Polskiej stoi Pomnik Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku — rzeźba przedstawiająca umierającego pocztowca z boginią Nike, którego kompozycję uzupełniają kamienne fale z wizerunkiem orderu Virtuti Militari i pieczęci Dyrekcji Okręgu Poczt i Telegrafów RP. Pomnik odsłonięto 1 września 1979.
Informacje praktyczne
- Adres: plac Obrońców Poczty Polskiej 1/2, 80-800 Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn, śr–nd 10:00–18:00, wt 9:00–18:00
- Telefon: +48585733128
- Strona internetowa: muzeumgdansk.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (1 408 opinii)
